U bent hier

Nacht- en ploegenarbeid

travail nuit

Nacht- en ploegenarbeid is helemaal niet goed voor de gezondheid van werknemers. Maar de regering van de werkgevers en de rijken trekt zich hiervan niets. Integendeel zij moedigt dit net aan door kwistig lastenverlagingen uit te delen aan bedrijven die het systeem gebruiken.

Nacht- en ploegenarbeid krijgt bijzonder veel aandacht bij de Algemene Centrale-ABVV omdat zij tal van sectoren telt die ermee te maken krijgen. En niet alleen in de industrie zoals men op het eerste gezicht zou denken, maar ook dienstensectoren zoals de schoonmaak en de bewaking, om maar die voorbeelden te noemen.

In het nadeel van de werknemers, in het voordeel van de patroons

Tal van studies wijzen daarop. Het kan overgewicht veroorzaken, maar het kan ook leiden tot slaapstoornissen en zelfs tot kwalen aan hart en bloedvaten. En toch wil de rechtse regering het nacht- en ploegenwerk nog maar eens interessanter maken voor de werkgevers. Een gedeeltelijke de-fiscalisering van nachtarbeid maakt het weer eens een stuk goedkoper voor de werkgevers, zonder dat ze in ruil daarvoor iets moeten doen voor de verbetering van de arbeidsomstandigheden van de betrokken werknemers.

Onaanvaardbare banalisatie

Ploegen en nachtarbeid worden een banaliteit. Er is niet de minste aandacht meer voor de gezondheidsproblemen, en al evenmin voor de moeilijkheid om dit soort werk met het privéleven te combineren. Met de belastingvrijstelling komen we in een situatie terecht waarin mensen de klok rond aan de slag moeten blijven, alle dagen van de week. Ook als dat niet echt nodig is, met als enige bedoeling de winsten maximaal op te drijven.

Impact op de gezondheid van de werknemers

Het is een vaststaand feit dat nacht- en ploegenarbeid geen gezond werk is. Werknemers krijgen te maken met ziekte, met familiale en sociale spanningen en daar bovenop zien ze ook een deel van hun bedrijfsvoorheffing verdwijnen uit de sociale zekerheid.

Slaapstoornissen

De grootste kwaal bij nacht- en ploegenarbeid zijn de slaapstoornissen. Zowat 10% van de werknemers kampt daarmee. Kennelijk verdragen zij de variabele werkuren niet. En dat verhoogt het risico’s op andere ziektes.

Er doen zich bij deze werknemers meer ongevallen voor. Het absenteïsme is hoger. Depressies en familiale of sociale spanningen zijn talrijker. De jaarrapporten van het Fonds voor Arbeidsongevallen tonen een piek van ongevallen rond 4 uur ’s ochtends en een hoger percentage verkeersongevallen na de nachtploeg.

Risico voor kanker

Er is nog erger. Het Internationaal Centrum voor Kankeronderzoek omschreef het nachtwerk recent als een mogelijke oorzaak van kanker. Vrouwen die lange tijd nachtwerk doen hebben een verhoogd risico op borstkanker. Nachtwerk houdt ook meer gevaar in om tumoren te ontwikkelen.

De sociale zekerheid betaalt

Het gevolg van die risico’s is dat er meer medicatie wordt gebruikt. Antidepressiva, en ook angstbeheersers, hypnotische en kalmerende middelen. Voor de sociale zekerheid betekent dat aanzienlijke meeruitgaven, terwijl die sociale zekerheid juist minder geld haalt uit dat nacht- en ploegenwerk.

Zie de getuigenissen op onze studiedag over nacht-en ploegenarbeid

Vrijstelling bedrijfsvoorheffing: een dure en ongezonde grap

In 2004 besliste de regering Verhofstadt dat bedrijven met ploegen- of nachtwerk een deel van de bedrijfsvoorheffing niet meer moeten betalen. Het ging aanvankelijk over een vrijstelling van 1% van de bedrijfsvoorheffing. De bedrijfsvoorheffing is eigenlijk een voorschot op onze personenbelasting. De werkgever houdt die elke maand af van ons brutoloon en stort die door aan de fiscus. Maar vanaf nu houdt de werkgever dus een gedeelte van die voorheffing voor zich. Zonder tegenprestaties, zonder verplichting om aan de gezondheid te denken, of aan nieuwe jobs.

Alsmaar meer voor de patroons

Dit was maar een begin. Vanaf juli 2005 werd de vrijstelling verhoogd tot 2,5% van het belastbare loon. Een jaar later werd dat 5,63%. En zo ging dat door. 10,7% vanaf april 2007. 15,6% vanaf juli 2009.

Vanaf 2014 kwam er voor bedrijven die in een volcontinu arbeidssysteem werken een verhoogde vrijstelling van 17,8%.

Nu wil de regering Michel de vrijstelling in 2016 nog verder verhogen tot 20,4% voor ploegenarbeid en 22,6% voor volcontinu.

Kortom: een dag van de week wordt betaald door de gemeenschap.

Alsmaar minder voor de werknemers

De vrijstelling van doorstorting heeft uiteraard voor gevolg dat de overheid inkomsten derft. Samengeteld vanaf 2009 gaat dat volgens het Planbureau over bijna 13 miljard.

13 miljard euro! Nu begrijp je al heel wat beter waarom je langer zult moeten wachten op je pensioen, waarom er gesnoeid wordt in de sociale zekerheid, waarom btw en accijnzen verhoogd worden. Het gulle cadeau aan de werkgevers moet toch door iemand worden betaald.

Blanco cheque

Regering en werkgevers vertellen ons wel dat deze maatregel voor jobs zorgt. Bij elke verhoging van de vrijstelling worden we om de oren geslagen met allerlei schattingen. Maar niemand kan precies zeggen hoeveel jobs daar nu effectief uit voortkomen. Niemand weet hoeveel nieuwe jobs er zouden bij komen zonder die maatregel. Volgens Professor Kleinknecht van de universiteit van Delft zou de vrijstelling zelfs jobs vernietigen omdat zij de werkgevers ertoe aanzet minder te investeren in een verhoging van de productiviteit. En hoge productiviteit is nu precies onze grootste competitieve sterkte, daar kun je beter zorgzaam mee omspringen.

De toenemende vrijstelling van bedrijfsvoorheffing is een dure grap en helemaal geen efficiënte tewerkstellingsmaatregel. De werkgevers krijgen een blanco cheque, ze moeten niks in ruil doen. Het wordt helemaal verwerpelijk als je mee in rekening brengt dat nacht- en ploegenarbeid zeer ongezond is.

Er bestaan oplossingen

Er zijn twee grote verliezers in deze zaak : de werknemers en de sociale zekerheid. Finaal leiden de kwijtscheldingen van bedrijfsvoorheffing tot een versplinterde arbeidsorganisatie. De Algemene Centrale-ABVV heeft geen bezwaar tegen het nacht- of ploegenwerk dat voor welbepaalde beroepen of activiteiten noodzakelijk is. Maar de centrale verzet zich hardnekkig tegen financiële gunsten die bedrijven er toe aanzetten dat systeem buitensporig te gebruiken. Met het oog op meer winst, zonder oog voor de gezondheid van de werknemers.

Onze vakbond moet er een taak van maken de kwalijke gevolgen van nacht- en ploegenarbeid in kaart te brengen en de perverse effecten van deze loonsubsidies aan de kaak stellen. Jullie kunnen ons hierbij helpen door de enquête online in te vullen.

Samen kunnen we zonder twijfel uitwegen vinden en met behulp van acties het werk menselijker maken. We kunnen mogelijkheden vinden om de winst die uit belastingcadeaus wordt gehaald terug te laten vloeien naar de werknemers en te gebruiken om werk werkbaarder te maken. Samen kunnen we de levenskwaliteit van de ploegenarbeiders verbeteren.

Edwin

« Ik ben 45 en doe al 25 jaar nachtwerk. Ikzelf heb nog niet te klagen over de gezondheid, maar heel wat van mijn collega’s zitten met problemen. Bij sommigen is het zo erg dat medicatie zelfs niet meer helpt en dan wordt het echt een hel. Alcoholmisbruik, soms ook zelfdoding. Ikzelf heb vooral mijn sociaal leven zien stuklopen. Ik was 16 jaar lang getrouwd, maar uiteindelijk werd het leven ondraaglijk voor mijn partner. Nooit eens ergens kunnen aan meedoen omdat de werkuren in de weg zitten… op de duur nodigen je vrienden je zelfs niet meer uit. »

Alexandre

« Ik werk in een volcontinu ploegenstelsel, in de houtbewerking. ’s Nachts werken heeft zo zijn gevolgen voor het gezinsleven. Mijn vrouw moet haar werktijden aanpassen aan de mijne. Als het ons lukt samen te zijn is dat voor hooguit twee of drie uur. Als ik de nacht doe doet mijn vrouw een vroege ochtenddienst. Wanneer ik thuiskom doe ik dan eerst de kinderen naar school en daarna probeer ik wat te slapen. Maar daarmee kom je nooit aan de nodige dosis rust. Ik heb het gevoel dat ik de laatste tien jaar altijd moe ben. En hoe ouder ik word, hoe moeilijker het wordt. »

Linda

« Ik werk ‘s nachts in de schoonmaak. Van 9 uur ‘s avonds tot 5 uur in de ochtend, er zijn geen andere mogelijkheden. Voor ik vertrek stop ik de kinderen in bed, en als ik van het werk terugkom maak ik ze klaar voor de school. Ik breng ze weg en dan kan ik proberen wat te slapen. Er is ook die grote tijdsdruk. Als ik om 5 uur stop is het elke dag weer te hopen dat er niets onverwachts gebeurt, want anders zit ik in de rats met de kinderen. Het is echt een zware last, en voor de vrouwen in de schoonmaak telt die last dubbel: ’s nachts het werk, overdag het huishouden. »

Rosetta

« Ik werk in de bewaking. Het gebeurt maar zelden dat ik of mijn collega’s twee dagen na elkaar op hetzelfde uur kunnen beginnen. Het is niet uitzonderlijk dat ik op maandag om 22 uur begin en tot dinsdag 6 uur werk, om dan een schijnbare rustdag te hebben. Ik zeg schijnbaar omdat ik op woensdag om 3.45 uur al weer aan de slag moet. Fysiek krijg je zo de kans niet om te recupereren. Je raakt het noorden kwijt. Je wordt wakker, maar welke dag is het ook weer, hoe laat is het, werkdag of rustdag vandaag? Natuurlijk zorgt dat voor veel complicaties in het gezin. Meedoen aan activiteiten is haast helemaal onmogelijk. We zijn zodanig gebonden aan werkplanningen dat we nooit eens van op voorhand tijd kunnen maken voor onszelf. »

Twee experten aan het woord

Dokter Marc Dujardin

« Het leven wordt in sterke mate bepaald door ons biologisch ritme. Vanuit dat oogpunt is ploegenwerk eigenlijk nog schadelijker dan nachtwerk omdat het dat ritme voortdurend overhoop haalt. Het is bijzonder moeilijk om de klok weer juist te zetten als de regelmaat gebroken werd. De Wereldgezondheidsorganisatie zegt het klaar en duidelijk: de mens is gemaakt om overdag te werken. Bij nachtwerk rijzen er problemen met de stofwisseling en met het immuunstelsel. Studies wijzen nu ook uit dat nacht- en ploegenwerk oorzaak kunnen zijn van kankers. Eén ploegenarbeider op twee loopt kans op zwaarlijvigheid. En ten slotte nog dit: ’s nachts is de mens duidelijk minder oplettend. »

Dokter Jilali Laaouej

« Als arts kennen we de risico’s maar al te goed, en daarom steunen we de Algemene Centrale-ABVV in haar campagne om nacht- en ploegenwerk menselijker te maken. Wij kijken vooral uit naar de resultaten van de enquête over nacht- en ploegenarbeid die nu georganiseerd wordt. »

Persberichten · Gepubliceerd op 28 april 2016, 11:15

Naar aanleiding van de Internationale dag voor gezondheid en veiligheid op het werk waarschuwt de Algemene Centrale - ABVV voor ontsporingen op het gebied van nacht- en ploegenarbeid.  Lees verder

Standpunten · Gepubliceerd op 4 november 2015, 10:30

Nacht- en ploegenarbeid is niet goed voor de gezondheid. Maar de regering Michel trekt zich hiervan niets. Integendeel zij moedigt dit net aan door kwistig lastenverlagingen uit te delen aan... Lees verder

Actualiteit · Gepubliceerd op 26 oktober 2015, 15:30

Kennen jullie hinder door nachtwerk of ploegenarbeid ? Ondergaan jullie dit dagelijks? Vul dan deze vragenlijst in. Lees verder

Actualiteit · Gepubliceerd op 29 september 2015, 15:30

Het is een feit dat nacht- en ploegenarbeid geen gezond werk is. de centrale verzet zich hardnekkig tegen financiële gunsten die bedrijven er toe aanzetten dat systeem buitensporig te gebruiken... Lees verder

Actualiteit · Gepubliceerd op 15 september 2015, 11:00

In het verleden ging het al de verkeerde kant uit met nacht- en ploegenarbeid, en toch gaat de regering nog verder met de vrijstelling van bedrijfsvoorheffing. Dat schreven we in vorig artikel, in... Lees verder

Actualiteit · Gepubliceerd op 2 september 2015, 11:30

Nacht- en ploegenarbeid is helemaal niet goed voor de gezondheid van werknemers. Tal van studies wijzen daarop. Het kan overgewicht veroorzaken, maar het kan ook leiden tot slaapstoornissen en zelfs... Lees verder

  • Brochure - Nacht- en ploegenarbeid

    Download (2.66 MB)
  • Nacht- en ploegenarbeid - Wie wint? Wie verliest?

    Download (663.63 KB)
  • Test - Hier of u gevoelig bent voor de gevolgen van nachtarbeid

    Download (536.19 KB)
  • Enquête - Impact van ploegenarbeid op de gezondheid

    Download (660.1 KB)